Czy restrukturyzacja zatrzymuje komornika?

Tak, restrukturyzacja może zatrzymać komornika, a w niektórych przypadkach również organ egzekucji administracyjnej. Nie dzieje się to jednak w chwili, gdy przedsiębiorca podejmie decyzję o restrukturyzacji, podpisze umowę z doradcą albo zacznie rozmowy z wierzycielami. Ochrona powstaje dopiero po określonym zdarzeniu prawnym: w postępowaniu o zatwierdzenie układu najczęściej po obwieszczeniu o ustaleniu dnia układowego, a w przyspieszonym postępowaniu układowym, postępowaniu układowym i sanacyjnym po otwarciu postępowania przez sąd. Samo zawieszenie egzekucji nie oznacza automatycznego odblokowania rachunku, uchylenia każdego zajęcia ani odzyskania pieniędzy już wypłaconych wierzycielowi. Ochrona spółki nie przenosi się też automatycznie na poręczycieli, współdłużników i osoby trzecie, które zabezpieczyły cudzy dług.

W skrócie:

• ochrona nie powstaje od razu po decyzji o restrukturyzacji, lecz dopiero po konkretnym zdarzeniu prawnym
• w PZU tarcza działa od obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego
• w PPU, PU i sanacji ochrona powstaje z dniem otwarcia postępowania przez sąd
• zawieszenie egzekucji nie oznacza automatycznego odblokowania rachunku bankowego
• ochrona spółki nie chroni automatycznie poręczycieli, współdłużników ani członków zarządu
• obwieszczenie w PZU wygasa z mocy prawa, jeśli wniosek nie wpłynie do sądu w ciągu 4 miesięcy

Kiedy restrukturyzacja rzeczywiście zaczyna chronić przed egzekucją

W praktyce trzeba rozdzielić pięć etapów: przygotowanie restrukturyzacji, ustalenie dnia układowego, obwieszczenie, złożenie wniosku do sądu i zatwierdzenie układu. Samo zawarcie umowy z nadzorcą układu nie zatrzymuje egzekucji. W PZU dłużnik po rozpoczęciu pracy przez nadzorcę ustala dzień układowy. Ustawa stanowi, że w PZU skutki otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego uznaje się za powstające z dniem układowym, ale ochrona przeciwegzekucyjna zaczyna działać dopiero od obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego. To ważne rozróżnienie: dzień układowy porządkuje masę wierzytelności, a obwieszczenie uruchamia tarczę ochronną.

Jeżeli PZU prowadzone jest bez obwieszczenia, przedsiębiorca co do zasady nie ma ochrony przed egzekucją aż do chwili wydania przez sąd postanowienia w przedmiocie zatwierdzenia układu. Inaczej jest w PPU, PU i sanacji: tu ochrona egzekucyjna powstaje dopiero z dniem otwarcia postępowania przez sąd. Złożenie wniosku może uruchomić inne mechanizmy ochronne, ale dopiero po dokonaniu przewidzianego ustawą obwieszczenia. Przykładowo w PPU od dnia obwieszczenia zarządzenia o wpisaniu wniosku do repertorium obowiązują ograniczenia wypowiadania umów, ale nie powstaje jeszcze generalna tarcza przed komornikiem.

Co dzieje się z egzekucją wszczętą przed restrukturyzacją

Jeżeli egzekucja została wszczęta wcześniej, skutek zależy od trybu restrukturyzacji i rodzaju dochodzonej wierzytelności. W PPU i PU egzekucja należności objętej z mocy prawa układem, wszczęta przed otwarciem postępowania, ulega zawieszeniu z mocy prawa. W sanacji zawieszenie jest szersze i obejmuje postępowania egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego do masy sanacyjnej. W PZU z obwieszczeniem trwające egzekucje wobec majątku dłużnika również powinny zostać objęte skutkiem ochronnym od dnia obwieszczenia.

Zawieszenie nie jest umorzeniem. Komornik nie powinien prowadzić dalszych czynności egzekucyjnych, ale wcześniejsze zajęcia mogą nadal istnieć jako techniczny i prawny skutek dokonanych czynności. Dopiero po prawomocnym zatwierdzeniu układu postępowania egzekucyjne i zabezpieczające prowadzone dla wierzytelności objętych układem ulegają umorzeniu z mocy prawa, a tytuły wykonawcze w tym zakresie tracą wykonalność. Jeżeli natomiast układ nie zostanie zatwierdzony albo ochrona wygaśnie, zawieszone egzekucje mogą zostać podjęte.

Los pieniędzy zależy od etapu. W postępowaniu układowym i sanacyjnym sumy już uzyskane w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym, ale jeszcze niewydane wierzycielowi, powinny być przelane do masy układowej albo sanacyjnej. W PZU mechanizm ten stosuje się odpowiednio, choć w praktyce jego zastosowanie może budzić spory. W PPU ustawa nie przewiduje analogicznego obowiązku. Środki już wyegzekwowane i przekazane wierzycielowi przed powstaniem ochrony nie podlegają zwrotowi. Późniejsze rozpoczęcie restrukturyzacji nie daje ku temu podstawy.

Czy wierzyciel może wszcząć nową egzekucję

Po powstaniu ochrony nowe egzekucje nie zawsze są dopuszczalne. W PPU egzekucja wierzytelności objętej układem nie może zostać wszczęta po otwarciu postępowania. W sanacji po dniu otwarcia niedopuszczalne jest skierowanie egzekucji do majątku wchodzącego do masy sanacyjnej. W PZU po obwieszczeniu ochrona przed nowymi działaniami egzekucyjnymi wobec majątku dłużnika jest szeroka.

Nie oznacza to jednak, że firma może przestać płacić wszystko. Wierzytelności powstałe po dniu otwarcia postępowania albo po dniu układowym w PZU nie są objęte układem. To zobowiązania bieżące, które przedsiębiorca powinien regulować. Ich nieuregulowanie może podważyć możliwość wykonania układu.

Porównanie trybów restrukturyzacji a egzekucja

Jeżeli problemem jest natychmiastowy nacisk komornika i blokada operacyjna, PZU z obwieszczeniem albo sanacja mają zwykle największe znaczenie praktyczne. Jeżeli firma potrzebuje klasycznego sądowego postępowania układowego, trzeba liczyć się z tym, że wierzyciel zabezpieczony rzeczowo może zachować dalej istotne instrumenty nacisku.

Postępowanie o zatwierdzenie układu a komornik

Dla MŚP i JDG najważniejsze jest dziś PZU, ale właśnie tu najłatwiej o błędne uproszczenia. Po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych i wstępnego planu restrukturyzacyjnego nadzorca układu może dokonać obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego. Od tej chwili zaczyna działać ochrona, czyli odpowiednie stosowanie art. 256 i 312 p.r., czyli ochrona kluczowych umów i szeroka ochrona przeciwegzekucyjna wobec majątku dłużnika.

Ochrona po obwieszczeniu nie trwa bezterminowo. Jeżeli w ciągu czterech miesięcy od obwieszczenia dłużnik nie złoży do sądu wniosku o zatwierdzenie układu, skutki obwieszczenia wygasają z mocy prawa. Jeżeli wniosek zostanie złożony w terminie, skutki trwają do prawomocnego umorzenia postępowania albo do zakończenia PZU.

Sąd może też uchylić skutki obwieszczenia, jeżeli prowadzą one do pokrzywdzenia wierzycieli albo ujawnią się przeszkody ustawowe. Samo obwieszczenie nie jest więc przyciskiem zatrzymującym komornika bez przygotowania ekonomicznego. Ustawa wymaga wcześniejszego przygotowania dokumentów, a przed głosowaniem: planu restrukturyzacyjnego, testu zaspokojenia i opinii o możliwości wykonania układu.

Uwaga dotycząca przepisów przejściowych: Aktualny model PZU po nowelizacji z 2025 r. nie powinien być czytany przez pryzmat dawnych tekstów o uproszczonej restrukturyzacji. Jeżeli przed 23 sierpnia 2025 r. wpłynął wniosek restrukturyzacyjny albo doszło do ustalenia dnia układowego, do postępowania stosuje się przepisy dotychczasowe.

Jakie wierzytelności obejmuje ochrona

Układ obejmuje zasadniczo wierzytelności osobiste powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, a w PZU przez odniesienie do dnia układowego. Wierzytelności powstałe po tej dacie nie są objęte układem. Restrukturyzacja nie daje więc prawa do wstrzymania wszystkich płatności. Firma musi nadal regulować zobowiązania bieżące, jeśli chce zachować operacyjność i doprowadzić do wykonania układu.

Z układu wyłączone są ustawowo m.in. wierzytelności alimentacyjne i określone renty odszkodowawcze. Wierzytelności ze stosunku pracy nie są objęte układem, chyba że pracownik wyrazi zgodę. Wobec zobowiązań wobec ZUS układ jest możliwy, ale ograniczony do rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności.

Wierzyciel zabezpieczony hipoteką lub zastawem po nowelizacji 2025 r.

Po nowelizacji z 2025 r. wierzytelności zabezpieczone na majątku dłużnika hipoteką, zastawem lub innym zabezpieczeniem rzeczowym są objęte układem z mocy prawa. Za zabezpieczoną uznaje się jednak tylko część wierzytelności odpowiadającą wartości przedmiotu zabezpieczenia. Propozycje układowe powinny zapewniać tym wierzycielom poziom zaspokojenia nie mniej korzystny niż w postępowaniu upadłościowym i nie mogą bez ich zgody zmieniać sposobu zaspokojenia wynikającego z umowy zabezpieczenia. Nie można więc już powtarzać dawnego uproszczenia, że wierzyciel hipoteczny znajduje się poza układem.

Objęcie wierzytelności układem trzeba jednak odróżnić od ochrony przed egzekucją. W PPU i PU wierzyciel zabezpieczony może prowadzić egzekucję wyłącznie z przedmiotu zabezpieczenia. W sanacji ochrona jest szersza i obejmuje cały majątek wchodzący do masy sanacyjnej. W PZU z obwieszczeniem egzekucja z chronionego majątku dłużnika, w tym z przedmiotu zabezpieczenia, jest czasowo niedopuszczalna.

Co dzieje się z zajętym rachunkiem bankowym

To najczęściej zadawane pytanie i odpowiedź brzmi: rachunek nie zawsze odblokowuje się automatycznie. W egzekucji sądowej zajęcie rachunku następuje z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia i obejmuje także późniejsze wpływy. W egzekucji administracyjnej działa podobny mechanizm. Dlatego samo zawieszenie egzekucji nie musi oznaczać, że bank od razu przywróci swobodę operacyjną rachunku. Techniczna blokada może trwać do chwili, gdy bank i organ egzekucyjny dostaną jasną podstawę do zmiany sposobu działania.

W PPU, PU i sanacji ustawa przewiduje mechanizm uchylenia zajęcia, jeżeli jest to konieczne dla dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa. W PZU problem jest trudniejszy: art. 226e odsyła do odpowiedniego stosowania art. 312 p.r., choć w tym postępowaniu nie występuje sędzia-komisarz, któremu art. 312 ust. 2 przyznaje kompetencję do uchylenia zajęcia. W praktyce kompetencję tę przypisuje się sądowi restrukturyzacyjnemu.

Trzeba też odróżnić trzy rodzaje środków. Środki zablokowane w banku, ale jeszcze nieprzelane: mogą wrócić do majątku dłużnika. Środki przekazane komornikowi, ale jeszcze niewydane wierzycielowi: w postępowaniu układowym i sanacyjnym powinny trafić do masy. Środki już wypłacone wierzycielowi: późniejsza restrukturyzacja nie cofa tej wypłaty.

Właśnie dlatego po uzyskaniu ochrony nie wystarcza powołanie się na restrukturyzację. Trzeba równolegle zawiadomić komornika, bank, a przy zajęciu wierzytelności także kontrahentów, dołączyć wydruk obwieszczenia lub postanowienia, wskazać sygnaturę sprawy i jednoznacznie zażądać odpowiedniego skutku. Praktyczna skuteczność ochrony zależy nie tylko od przepisów, ale też od szybkości i precyzji tych działań.

Zajęcie wierzytelności od kontrahentów i innych składników majątku

Zajęcie wierzytelności od kontrahenta działa podobnie jak zajęcie rachunku: kontrahent dostaje zakaz płacenia dłużnikowi i ma spełnić świadczenie do rąk organu egzekucyjnego. Jeżeli takie zajęcie powstało przed restrukturyzacją, samo zawieszenie egzekucji nie zawsze sprawi, że kontrahent natychmiast wróci do płacenia firmie. Formalnie egzekucja może być wstrzymana, a operacyjnie firma nadal nie może odebrać płatności od klienta.

Jeżeli zajęty składnik jest niezbędny do dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa, potrzebne bywają dalsze działania o uchylenie zajęcia. W PPU, PU i sanacji ustawa daje tu wyraźniejszą podstawę. W PZU odpowiedź bywa bardziej sporna, ale nie warto zakładać, że zajęcie rozwiąże się samo.

Czy restrukturyzacja zatrzymuje licytację

Najczęściej tak, o ile ochrona powstanie odpowiednio wcześnie. Jeżeli obwieszczenie albo otwarcie postępowania nastąpi przed licytacją, dalsze czynności egzekucyjne nie powinny być prowadzone. Jeżeli jednak licytacja już się odbyła, skutki zależą od etapu postępowania.

W praktyce trzeba sprawdzić nie tylko, czy odbyła się licytacja, ale czy doszło już do przybicia, czy jest ono prawomocne, czy nabywca zapłacił cenę oraz czy wydano i uprawomocniono postanowienie o przysądzeniu własności. Samo przeprowadzenie licytacji nie oznacza jeszcze utraty nieruchomości, ale każdy kolejny etap ogranicza możliwość jej ochrony. Po prawomocnym przysądzeniu własności późniejsze rozpoczęcie restrukturyzacji nie przywróci nieruchomości dłużnikowi.

Egzekucja administracyjna prowadzona przez urząd skarbowy lub ZUS

Egzekucja administracyjna nie jest tym samym co egzekucja komornicza. Prowadzi ją organ egzekucyjny działający w oparciu o ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zajęcie rachunku bankowego w tej egzekucji następuje z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia i obejmuje także późniejsze wpływy. Przedsiębiorca powinien zawsze ustalić, czy blokada rachunku pochodzi od komornika sądowego, czy od naczelnika urzędu skarbowego albo innego organu egzekucyjnego.

Ochrona restrukturyzacyjna obejmuje także egzekucję administracyjną w zakresie, w jakim egzekwowana należność podlega skutkom danego trybu. Jeżeli dochodzi do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej, znaczenie ma pierwszeństwo zajęcia i przepisy o zbiegu. Właśnie dlatego w każdej sprawie trzeba ustalić wszystkie sygnatury, daty zajęć i organy, które prowadzą egzekucję.

Czy komornik może prowadzić egzekucję przeciwko poręczycielowi lub członkowi zarządu

Co do zasady tak. Układ nie narusza praw wierzyciela wobec poręczyciela i współdłużnika dłużnika ani praw wynikających z hipoteki, zastawu czy przewłaszczenia ustanowionych na mieniu osoby trzeciej. Ograniczenie egzekucji wobec spółki nie daje automatycznej tarczy członkowi zarządu będącemu poręczycielem, wspólnikowi, współkredytobiorcy albo właścicielowi prywatnej nieruchomości obciążonej hipoteką za cudzy dług. Wierzyciel bardzo często właśnie wtedy przesuwa ciężar windykacji na osobę trzecią.

Restrukturyzacja spółki nie zatrzymuje też egzekucji prowadzonej przeciwko członkowi zarządu na podstawie odrębnego tytułu wykonawczego, np. uzyskanego na podstawie art. 299 KSH albo decyzji o jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Więcej o tym, jak restrukturyzacja wpływa na odpowiedzialność osobistą zarządu i poręczycieli: Czy restrukturyzacja chroni zarząd i poręczycieli?

Przykład praktyczny

Spółka z o.o. traci płynność po wypowiedzeniu kredytu obrotowego. Komornik zajmuje dwa rachunki bankowe, dwóch głównych kontrahentów dostaje zajęcia wierzytelności, a na dwa tygodnie później wyznaczono licytację samochodu serwisowego. Zarząd decyduje się na PZU z obwieszczeniem. Od dnia obwieszczenia egzekucje powinny zostać objęte skutkami ochronnymi i nie powinny być prowadzone dalej. Problem polega jednak na tym, że bank nadal utrzymuje blokadę, bo na rachunku pozostaje wcześniejsze zajęcie, a kontrahenci nie wiedzą, czy mogą znowu płacić spółce. Jednocześnie część środków zdążyła już wpłynąć na rachunek komornika, lecz nie została jeszcze wydana wierzycielowi.

W takiej sytuacji formalne zatrzymanie komornika nie daje jeszcze pełnego oddechu operacyjnego. Spółka i nadzorca muszą odrębnie działać wobec komornika, banku i kontrahentów, a być może także złożyć wniosek zmierzający do uchylenia zajęcia. Równolegle bank może dochodzić roszczeń wobec poręczyciela, bo ochrona spółki nie obejmuje go automatycznie. To właśnie pokazuje różnicę między zawieszeniem egzekucji, uchyleniem zajęcia, odzyskaniem płynności i ochroną osób trzecich.

Co powinien zrobić przedsiębiorca, gdy komornik już prowadzi egzekucję

1. Ustalić pełną mapę egzekucji: wszystkie sygnatury, wierzycieli, daty wszczęcia i składniki majątku objęte zajęciem. Bez tego nie da się ocenić, które wierzytelności są układowe, które bieżące i które środki są jeszcze do odzyskania.
2. Rozdzielić egzekucje: rachunki bankowe, wierzytelności od kontrahentów, ruchomości, nieruchomości oraz egzekucję administracyjną od sądowej. Data zajęcia i etap sprawy decydują o tym, czy możliwe jest zawieszenie, uchylenie zajęcia, czy skutki są już nieodwracalne.
3. Zakwalifikować długi: które powstały przed dniem układowym albo przed otwarciem postępowania, które są wyłączone z układu, które są zabezpieczone rzeczowo, a które powstały później i muszą być spłacane na bieżąco.
4. Sprawdzić, gdzie są zajęte środki: w banku, u komornika, u organu, czy już u wierzyciela. To decyduje o realnych możliwościach odzyskania płynności.
5. Wybrać tryb restrukturyzacji: PZU z obwieszczeniem jeśli potrzebna jest szybka tarcza i firma jest przygotowana dokumentacyjnie, albo sanację jeśli potrzebna jest najszersza ochrona. W sanacji zarząd nad przedsiębiorstwem co do zasady przejmuje zarządca.
6. Przygotować pakiet dokumentów dla komornika, banku i kontrahentów oraz złożyć wnioski o uchylenie zajęć tam gdzie to konieczne. Bez tego sama restrukturyzacja może zatrzymać egzekucję tylko formalnie, a nie operacyjnie.

FAQ

Czy samo złożenie wniosku restrukturyzacyjnego zatrzymuje komornika?

Nie. W PPU, PU i sanacji ochrona powstaje dopiero z dniem otwarcia postępowania przez sąd. W PZU samo złożenie wniosku o zatwierdzenie układu też nie daje pełnej tarczy, jeśli wcześniej nie dokonano obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego.

Czy obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego zatrzymuje egzekucję?

Co do zasady tak. Od dnia obwieszczenia w PZU uruchamia się ochrona z art. 226d–226e p.r. Praktyczny skutek wobec rachunku, kontrahenta albo organu egzekucyjnego może jednak wymagać dodatkowych działań dokumentacyjnych.

Czy komornik musi odblokować rachunek bankowy?

Nie zawsze automatycznie. Zawieszenie egzekucji nie musi samo usuwać wcześniejszego zajęcia, a rachunek zajęty przed restrukturyzacją może nadal być technicznie blokowany do czasu uzyskania wyraźnej podstawy do zwolnienia środków albo uchylenia zajęcia.

Co dzieje się z pieniędzmi pobranymi przed rozpoczęciem restrukturyzacji?

Zależy gdzie są środki. W postępowaniu układowym i sanacyjnym sumy uzyskane, ale jeszcze niewydane wierzycielowi, podlegają przekazaniu do masy. W PZU mechanizm stosuje się odpowiednio, choć jego praktyczne zastosowanie może budzić spory. W PPU ustawa nie przewiduje analogicznego obowiązku. Jeżeli środki zostały już wypłacone wierzycielowi, późniejsza restrukturyzacja nie daje podstawy do ich zwrotu.

Czy można zatrzymać licytację komorniczą?

Często tak, ale liczy się moment. Jeżeli ochrona powstanie odpowiednio wcześnie, dalsze czynności nie powinny być prowadzone. Jeżeli licytacja już się odbyła, trzeba ustalić etap: samo przybicie nie oznacza utraty nieruchomości, która następuje dopiero z prawomocnym przysądzeniem własności.

Czy restrukturyzacja zatrzymuje egzekucję urzędu skarbowego lub ZUS?

Może zatrzymać także egzekucję administracyjną, ale trzeba odróżnić samą ochronę od technicznych skutków wcześniejszych zajęć. Restrukturyzacja zobowiązań wobec ZUS jest ustawowo ograniczona do rat albo odroczenia terminu płatności.

Jak długo trwa ochrona przed egzekucją w PZU?

Od dnia obwieszczenia. Jeżeli w ciągu czterech miesięcy nie zostanie złożony wniosek o zatwierdzenie układu, skutki obwieszczenia wygasają z mocy prawa. Gdy wniosek zostanie złożony w terminie, ochrona trwa do prawomocnego umorzenia sprawy albo zakończenia PZU, chyba że sąd wcześniej uchyli skutki obwieszczenia.

Czy komornik może prowadzić egzekucję przeciwko poręczycielowi?

Tak. Układ i ochrona restrukturyzacyjna dotyczą co do zasady dłużnika objętego postępowaniem. Nie odbierają wierzycielowi praw wobec poręczyciela, współdłużnika ani osoby trzeciej, która ustanowiła zabezpieczenie na swoim majątku.

Krystian Sadowski, prawnik i przedsiębiorca. Na co dzień pracuje z przedsiębiorcami przy prowadzeniu i zabezpieczaniu działalności gospodarczej, ze szczególnym uwzględnieniem spółek, odpowiedzialności zarządu, bieżących ryzyk prawnych, podatków, księgowości i decyzji biznesowych podejmowanych w warunkach presji finansowej.

Disclaimer: Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Stan prawny: 27 lipca 2026 r. Nie stanowi porady prawnej ani rekomendacji dla konkretnego stanu faktycznego. Ocena wpływu restrukturyzacji na konkretną egzekucję wymaga ustalenia rodzaju postępowania, daty powstania ochrony, charakteru egzekwowanej wierzytelności, etapu czynności egzekucyjnych oraz losu zajętych środków i składników majątku.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. 2026 poz. 533), w szczególności art. 150–151, 160–161a, 167, 170, 189, 210–226g, 256, 259–260, 278–279, 312
• Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy Prawo restrukturyzacyjne, ustawy Prawo upadłościowe oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (Dz.U. 2025 poz. 1085)
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2026 poz. 468), w szczególności art. 820–821, 889–890, 896, 998–1000
• Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2026 poz. 268)
• Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z 11 lutego 2022 r., I ACa 1273/21
• Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, postanowienie z 17 października 2019 r., VIII Gz 145/19